سلطان محمد مطربي سمرقندي

121

تذكرة الشعراء ( فارسي )

« عالم تو را به ديدهء خود جا همى كنند * اى خاك تيره ، ساخته بالين ، كجا شدى . « 1 » » كه ما آن را تصحيح كرده ( همى كند ) در متن وارد كرديم . « نفس را بدين‌گونه گوشمال مىداد ، با وجود گرسنگى بسيار ، زخيم الجثّه و توانا بود . « 2 » » كلمهء ضخيم ، به‌معناى درشتى و تنومندى مىباشد كه با حرف « ض » نوشته مىشود و با « ز » خطاست . علاوه بر سهو قلم املايى ، در بعضى موردها ، ابيات تكرار آمده و يا كلمه‌اى از قلم افتاده . مثلا هنگام آوردن نمونهء اشعار شاعر ، موسوم به محرومى بخارى ، اشتباها به جاى محرومى ، مرحومى آمده است : « مرحومى اشعار مليح نيز ، دارد و غزل عجايب خوب مىگفت . « 3 » » مطربى در نوشتن شرح‌حال شاعرى ، به نام واصلى مروى ، از شعر و شاعرى سخن رانده ، مىگويد كه : « شاعران را نبايد محروم و رنجيده‌خاطر ساخت . « 4 » » براى تقويت و اثبات فكر خود ، شاعر قطران را مثال آورده و از سلامان و ابسال عبد الرحمان جامى ، ده بيت مثنوى ، نمونه آورده است و اين ابيات در حاشيهء متن ( ورق 105 الف ) درج گرديده ، متأسفانه بيت آخر اين مثنوى ، در اصل حذف شده است . براى برقرار كردن همين بيت ، به اثر جامى سلامان و ابسال مراجعه نموده ، بيت حذف شده را در اساس آن به متن وارد كرديم : « ليك او را تاب اين بخشش نبود * در سفر زين آستان كوشش نمود . « 5 » » ديگر از نواقص نسخهء موجودهء تذكره ، اين است كه در بعضى جاهاى متن آن ، كلماتى حذف شده‌اند كه برقرار نمودن آنها ميسّر نگرديد . چنين حالتها در ورق اول ب در سه جاى متن ، در ورق 105 الف و ورق 238 الف ، جاى دارند . باز كمبودى به نظر نمايان

--> ( 1 ) . مطربى ، تذكرة الشعرا ، ورق 87 ب . ( 2 ) . همان ، ورق 88 الف . ( 3 ) . همان ، ورق 150 ب . ( 4 ) . همانجا . ( 5 ) . عبد الرحمان جامى ، سلامان و ابسال ، متن علمى و انتقادى ، تهيهء ظ . احرارى ، نشريات دانش ، 1986 ، ص 32 .